เดวิด เบ็กแฮม จักรกลของระบบทุนวัฒนธรรม

สโมสรฟุตบอลแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ด (Manchester United) จะออกแถงการณ์วันที่ 17 กรกฎาคม 2546 ว่า สโมสรฯ บรรลุข้อตกลงในการขายเดวิด เบ็กแฮม (David Beckham) ให้แก่สโมสรฟุตบอลรีลแมดริด (Real Madrid) แห่งสเปนในราคา 35 ล้านยูโร เทียบเท่า 24.5 ล้านปอนด์สเตอร์ลิง

แมนเชสเตอร์ยูไนเต็ดจำต้องออกแถลงการณ์เรื่องนี้ เนื่องเพราะสถานีวิทยุ Marca แห่งสเปนป่าวร้องว่า บัดนี้ รีลแมดริดซื้อเดวิด เบ็กแฮม ได้แล้ว การแย่งกันซื้อเบ็กแฮมยุติลง หลังจากเป็นข่าวนานนับเดือน ทั้ง A.C. Milan และ Inter Milan แห่งอิตาลี Barcelona และ Real Madrid แห่งสเปนต่างต้องการไขว่คว้าเบ็กแฮม

ในบรรดาสโมสรฟุตบอลที่ต้องการซื้อเดวิด เบ็กแฮม บาร์เซโลนาวิ่งนำหน้าสโมสรอื่นใด โจอัน ลาปอร์ตา (Joan Laporta) ผู้สมัครรับเลือกตั้งเป็นประธานสโมสรบาร์เซโลนา หาเสียงด้วยการชูนโยบายการซื้อเดวิด เบ็กแฮม แม้จะมีคะแนนเสียงเป็นรองคู่แข่งในตอนต้น แต่กลับเป็นผู้ชนะในบั้นปลาย จนกล่าวได้ว่า เบ็กแฮมช่วยให้ลาปอร์ตาเป็นประธานสโมสรฟุตบอลบาร์เซโลนา เพียงชั่วเวลาไม่ถึงสัปดาห์ต่อมา เดวิด เบ็กแฮม ก็หลุดลอยไปสู่สโมสรฟุตบอลรีลแมดริด ทั้งๆ ที่บาร์เซโลนาได้รับอนุญาตจากแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ดให้เจรจากับเดวิด เบ็กแฮม โดยตรงก่อนสโมสรอื่นๆ

เดวิด โรเบิร์ต โจเซฟ เบ็กแฮม (David Robert Joseph Beckham) เป็น ทรัพย์สิน ของแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ด เบ็กแฮมได้รับรางวัล Bobby Charlton Soccer Skills Award เมื่ออายุ 11 ขวบ ทำสัญญาเ็นนักฟุตบอลฝึกหัดของสโมสรแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ด เมื่ออายุ 16 ปี และทำสัญญาเป็นนักฟุตบอลอาชีพกับสโมสรเดียวกัน เมื่ออายุ 18 ปี แมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ด จึงเป็นสถานบ่มเพาะวิทยายุทธ์ของเบ็กแฮม

สโมสรฟุตบอลอาชีพต้องจัดการนักฟุตบอลดุจดังการจัดการทรัพย์สิน การตัดสินใจซื้อนักฟุตบอลต้องตัดสินใจเหมือนกับการตัดสินใจซื้อทรัพย์สิน ในการจัดทำบัญชีสโมสรฟุตบอล นักฟุตบอลอยู่ในรายการทรัพย์สินของสโมสร นักฟุตบอลในฐานะทรัพย์สินมิได้มีมูลค่าคงที่ หากแต่มีมูลค่าแปรปรวนตามกลไกตลาด และตามอายุสัญญา นักฟุตบอลผู้เป็นที่ต้องการของสโมสรอื่นมากย่อมมีมูลค่าตลาดสูง หากตลาดไม่ต้องการนักฟุตบอลผู้ใด นักฟุตบอลผู้นั้นอาจไม่มีมูลค่าตลาดเลย

นักฟุตบอลที่อายุการจ้างงานกำลังสิ้นอายุ สโมสรผู้ว่าจ้างย่อมอยู่ในภาวะใกล้สิ้นความเป็นเจ้าของ เมื่อสิ้นความเป็นเจ้าของ สโมสรย่อมขาดรายได้จากการขายนักฟุตบอล หากสโมสรเห็นว่า นักฟุตบอลผู้นั้นยังมีมูลค่าตลาด ก็ต้องหาทางต่ออายุสัญญา เพื่อจะได้มีรายได้จากการขายนักฟุตบอล หากไม่มีการต่ออายุสัญญา นักฟุตบอลมักเตะถ่วงให้อายุสัญญาสิ้นสุดลง โดยไม่ยอมย้ายสโมสรก่อนการสิ้นอายุสัญญา เพราะเมื่อสัญญาสิ้นอายุ นักฟุตบอลสามารถต่อรองเงินเดือนและเงินค่าตอบแทนอื่นๆ กับสโมสรใหม่ได้ดีขึ้น เพราะสโมสรใหม่ไม่ต้องจ่ายเงินซื้อนักฟุตบอลจากสโมสรเก่า เนื่องเพราะสโมสรเก่าสิ้นความเป็นเจ้าของตามการสิ้นอายุสัญญา

แมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ด ตัดสินใจขายเดวิด เบ็กแฮม ดุจเดียวกับการตัดสินใจขายทรัพย์สิน ราคา 35 ล้านยูโรที่ขายได้ ใครๆ บอกว่าได้กำไร แม้ว่าแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ด ต้องลงทุนในการบ่มเพาะวิทยายุทธ์ของเดวิด เบ็กแฮม ก็ตาม แต่สำหรับแฟนฟุตบอลจำนวนมาก เบ็กแฮมเป็นเพชรประดับสโมสร การตัดสินใจขายเบ็กแฮมเป็นการกระทำที่ปราศจากสติ เสียงก่นประณามดับขรม เพราะเกรงว่า การขาดเบ็กแฮมอาจกระทบต่อฐานะการเป็นสโมสรชั้นนำของแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ด

ในสายตาของผู้บริหารแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ด เดวิด เบ็กแฮม กำลัง ใหญ่ เกินกว่าตัวสโมสร การรักษาเบ็กแฮมในฐานะทรัพย์สินของสโมสรเป็นเรื่องยากลำบากมากขึ้น ไม่ช้าก็เร็ว เบ็กแฮมต้องโบยบินจากสโมสร การตัดสินใจขายเบ็กแฮมในยามนี้ นอกจากช่วยเสริมความแข็งแกร่งของฐานะการเงินของสโมสรแล้ว ยังช่วยลดรายจ่ายของสโมสรอีกด้วย เพราะสโมสรต้องจ่ายเงินเดือนและเงินค่าตอบแทนอื่นๆ แก่เบ็กแฮมในระดับสูงยิ่ง หากสโมสรสามารถนำรายได้จากการขายเบ็กแฮมมาใช้จ่ายอย่างชาญฉลาด ทั้งในการซื้อนักฟุตบอลใหม่มาเสริมทีมและการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของสโมสร การขายเบ็กแฮมย่อมเป็นปฏิบัติการที่คุ้มค่า แท้ที่จริงแล้ว แมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ด ได้เตรียมรับมือกับสภาวการณ์ที่ไร้เดวิด เบ็กแฮม มาก่อนแล้ว ดังจะเห็นได้จากปลายฤดูการแข่งขัน 2545/2546 ที่เซอร์อเล็กซ์ เฟอร์กูสัน จับเบ็กแฮมนั่งเก้าอี้สำรอง หรือบางนัดไม่ติดแม้แต่ตัวสำรอง

เดวิด เบ็กแฮม มิได้เป็นนักฟุตบอลที่ขายแต่ทักษะในการเล่นฟุตบอลเท่านั้น หากยังขายความเป็นดาราอีกด้วย ส่วนหนึ่งอาจเป็นเพราะเบ็กแฮมมีภรรยาที่เป็นนักร้องยอดนิยม บางครั้งเบ็กแฮมทำตัวเป็นผู้นำแฟชั่น เมื่อฤดูการแข่งขัน 2545/2546 สิ้นสุดลง สองสามีภรรยาเดินสายเพื่อสร้างภาพลักษณ์ความเป็นดารา ทั้งในสหรัฐอเมริกาและอาเซียบูรพา ในสหรัฐอเมริกา ผุ้คนที่สนใจเบ็กแฮมมีไม่มากเท่าที่คาด ยังความผิดหวังแก่สามีภรรยาคู่นี้ และอาจมีผลในการทลายความฝันของวิกตอเรีย อาดัมส์ (Victoria Adams) ที่จะเป็นดาราฮอลลีวูด

การสร้างภาพลักษณ์ความเป็นดารา อาจไม่สำคัญหรือไร้ความหมายสำหรับนักฟุตบอลส่วนใหญ่ แต่มีความหมายและความสำคัญสำหรับเบ็กแฮมมาก เพราะเบ็กแฮมหวังหารายได้ในฐานะผู้โฆษณาสินค้า นักฟุตบอลระดับโลก ดังเช่นโรนัลโด และซีนาดีน ซีดาน มีรายได้จากการเป็นผู้โฆษณาเครื่องดื่มและอุปกรณ์กีฬา แต่เบ็กแฮมกำหนดเป้าหมายกว้างขวางกว่านั้น เพราะเบ็กแฮมก้าวไปเป็นผู้โฆษณาสินค้าแฟชั่น ดังเช่นการโฆษณาแว่นกันแดดยี่ห้อ Police

ในปี 2544 มีการผลิตคอมพิวเตอร์เกมชื่อ David Beckham Soccer Game เบ็กแฮมมีรายได้จากการขายภาพลักษณ์ของตนเอง แม้ว่าเกมดังกล่าวนี้จะขายดี แต่บริษัทผู้ผลิตคือ Rage Software ต้องล้มละลายในเดือนมกราคม 2546 เนื่องจากความผิดพลาดในการบริหาร

ชื่อของเดวิด เบ็กแฮม นั้นขายได้ ภาพของเดวิด เบ็กแฮม ก็ขายได้ แม้แต่ลายเซ็นยังขายได้ ด้วยเหตุดังนี้ จึงมีสินค้านานาชนิดที่มีลายเซ็น ชื่อ และภาพของเดวิด เบ็กแฮม ประทับ ไม่ว่าจะเป็นของชำร่วย เครื่องแต่งกายนักกีฬา ลูกฟุตบอล และกระดาษติดฝาผนัง

ด้วยเหตุดังนี้ สัญญาการจ้างงานของเดวิด เบ็กแฮม จึงมิได้มีแต่ข้อตกลงเรื่องเงินเดือนและค่าตอบแทนต่างๆ เท่านั้น หากยังต้องมีข้อตกลงการแบ่งปันผลประโยชน์ อันเกิดจากการใช้สิทธิในภาพลักษณ์ (Image Rights) ของเดวิด เบ็กแฮม อีกด้วย soccernet.com (June 17, 2003) รายงานว่า สโมสรรีล แมดริดตกลงจ่ายค่าเหนื่อยแก่เบ็กแฮมสัปดาห์ละ 90,000 ปอนด์สเตอร์ลิง ส่วนรายได้อันเกิดจากการขายภาพลักษณ์ของเดวิด เบ็กแฮม ตกลงที่จะแบ่งปันกันในอัตรา 50%

หากจะกล่าวให้ถึงที่สุดแล้ว รีล แมดริดมิได้ซื้อความเป็นนักฟุตบอลของเบ็กแฮมเท่านั้น หากยังซื้อความเป็นดาราของเบ็กแฮมด้วย เพราะความเป็นนักฟุตบอลผสมผสานกับความเป็นดาราของเบ็กแฮม ด้านหนึ่งช่วยเพิ่มรายได้จากค่าผ่านประตู และอีกด้านหนึ่งช่วยเพิ่มรายได้จากการขายสินค้าที่มีภาพลักษณ์ของเบ็กแฮม ในประการสำคัญการแย่งชิงตัวเบ็กแฮมเป็นการตัดไฟแต่ต้นลมมิให้บาร์เซโลนาสามารถเสริมเขี้ยวเล็บได้

เดวิด เบ็กแฮม เป็นจักรกลของระบบทุนวัฒนธรรมอย่างปราศจากข้อกังขา แม้ว่ากระบวนการแปรวัฒนธรรมให้เป็นสินค้าจะมีมาแล้วนานนับศตวรรษ และกีฬาอยู่ในส่วนหนึ่งของกระบวนการดังกล่าวนี้ แต่เดวิด เบ็กแฮม มีบทบาทในการบุกเบิกมิติใหม่ของการแปรวัฒนธรรมให้เป็นสินค้า เพราะเบ็กแฮมเป็นนักกีฬาคนหนึ่งในจำนวนน้อยคนที่ประสบความสำเร็จในการผสมผสานความเป็นนักกีฬาเข้ากับความเป็นดาราเพื่อขาย