2001_07

Manchester United ในฐานะ Global Brand

Manchester United FC เป็นสโมสรฟุตบอลในสังกัด Premier League แห่งประเทศอังกฤษ ความข้อนี้เป็นที่ทราบกันโดยทั่วไปในหมู่ผู้สนใจกีฬาฟุตบอล แม้แต่เด็กนักเรียนระดับประถมศึกษาที่รู้จักกีฬาฟุตบอล ก็ต้องรู้จัก Manchester United เป็นมั่นคง

แต่ Manchester United เป็นมากกว่าสโมสรฟุตบอลผู้ยึดครองตำแหน่งแชมเปียน Premier League เป็นว่าเล่นในช่วงทศวรรษที่ผ่านมานี้ พลังขับเคลื่อนของระบบทุนวัฒนธรรม (Cultural Capitalism) ทำให้ Manchester United ถีบตัวขึ้นมาเป็น สินค้า ที่มียี่ห้อระดับโลก กล่าวอีกนัยหนึ่งก็คือ Manchester United เป็น Global Brand

ด้านหนึ่ง Manchester United มิได้ผลิตแต่บริการสันทนาการ (ฟุตบอล) หากผลิตสินค้าและบริการอันหลากหลายตั้งแต่ชุดนักฟุตบอล อุปกรณ์ฟุตบอล ไปจนถึงบริการโรงแรมและ Shopping Center แม้แต่วิสกียี่ห้อ Manchester United ก็ยังมี

อีกด้านหนึ่ง Manchester United มีแฟนฟุตบอลมหึมา มิจำเพาะแต่ภายในสหราชอาณาจักร หากมีฐานที่มั่นในประเทศต่างๆ ทั่วโลก กลุ่มแฟนฟุตบอลอันมหึมานี้กลายมาเป็นฐานลูกค้าสำคัญของ Manchester United จะนำสินค้าอะไรมาปะยี่ห้อ Manchester United ก็ล้วนมีลูกค้าทั้งสิ้น เพราะความนิยมชมชื่น Manchester United มีอยู่อย่างหนาแน่นในระดับโลก

ความรุ่งโรจน์ของ Manchester United เป็นปรากฏการณ์ที่น่าตื่นตาตื่นใจ เพราะ Manchester United มิเพียงประสบความสำเร็จในการแข่งขันเท่านั้น หากยังประสบความสำเร็จในด้านธุรกิจอีกด้วย ปรากฏการณ์ดังกล่าวนี้เป็นเรื่องคาดไม่ถึงเมื่อทศวรรษเศษที่แล้ว ในปี 2534 เมื่อ Manchester United ตัดสินใจจดทะเบียนกับตลาดหลักทรัพย์แห่งลอนดอน (London Stock Exchange) สำนักตักศิลาทางด้านการบริหารธุรกิจแห่งสหราชอาณาจักร อันได้แก่ London Business School ประเมิน Manchester United ค่อนข้างไปทางลบ ในเวลานั้น สโมสรฟุตบอลอังกฤษที่ขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์มีเพียงสโมสรเดียว ได้แก่ Tottenham Hotspur ซึ่งฐานะการเงินง่อนแง่น

London Business School เสนอบทวิเคราะห์ว่า สโมสรฟุตบอลจะมีกำไรดีก็ต่อเมื่อมีผลการแข่งขันที่ดี ซึ่งทำให้สามารถดึงดูดแฟนและสปอนเซอร์ แต่การที่จะมีผลการแข่งขันที่ดีได้ ก็ต้องมีเงินในการซื้อนักฟุตบอลชั้นนำ ในระหว่างปี 2489-2532 ตำแหน่งถัวเฉลี่ยของ Manchester United ก็คือ อันดับที่ 6 ของ English Football League ทั้งสี่ดิวิชั่น ครั้นเจาะเฉพาะช่วงระหว่างปี 2517-2532 Liverpool ยึดกุมอันดับที่หนึ่งในกลุ่มยักษ์ใหญ่ทั้งห้า (Big Five) โดยที่ Manchester United อยู่อันดับที่ห้า

Manchester United มีผลการประกอบการในเชิงธุรกิจไม่สู้ดีนัก ในทศวรรษ 2520 จำนวนปีที่ขาดทุนมีมากพอๆ กับจำนวนปีที่มีกำไร ทศวรรษ 2500 นับเป็นยุคทองของ Manchester United แต่ยุคทองดังกล่าวนี้ผ่านพ้นไปแล้ว Manchester United เป็นรองยักษ์ใหญ่อย่าง Liverpool ในทุกด้าน ในระหว่างปี 2513-2532 (รวม 20 ปี) Liverpool ยึดตำแหน่งแชมเปียน 11 ปี และรองแชมเปียน 7 ปี มีผู้จัดการเพียง 4 คน และทีมตัวจริงในการแข่งขันประกอบด้วยนักฟุตบอลเพียง 56 คน ในขณะที่กลุ่ม Big Five ใช้นักฟุตบอลตัวจริงตลอดช่วง 20 ปีดังกล่าวโดยถัวเฉลี่ยถึง 100 คน

ตามบทวิเคราะห์ของ London Business School Manchester United มิได้มีโครงสร้างการบริหารจัดการหรือ แบบสถาปัตยกรรมด้านการจัดการ ที่มีประสิทธิภาพ และขาด สินทรัพย์พิเศษ ทั้งผู้จัดการและนักฟุตบอล

ครั้นก้าวสู่ทศวรรษ 2530 สถานการณ์แปรเปลี่ยนไป นับตั้งแต่มีการก่อตั้ง Premier League ในปี 2534 เป็นต้นมา Manchester United สามารถยึดครองตำแหน่งแชมเปียนถึง 7 ปี ในจำนวน 9 ปี นักฟุตบอลที่ทางสโมสรฟูมฟักและฝึกปรือวิทยายุทธ์ในช่วงเวลาอันยาวนานสามารถแสดงฝีเท้าการแข่งขันได้อย่างยอดเยี่ยม ผลการแข่งขันอันดีเด่นทำให้อเล็กซ์ เฟอร์กูสัน (Alex Ferguson) ซึ่งเกือบถูกสโมสรปลดออกจากตำแหน่งผู้จัดการหลายครั้งหลายคราในช่วงปลายทศวรรษ 2520 ต่อเนื่องมาถึงต้นทศวรรษ 2530 ถีบตัวขึ้นมาเป็นผู้จัดการชั้นยอด จนท้ายที่สุดได้รับบรรดาศักดิ์เป็น Sir

ความรุ่งเรืองของ Manchester United มาพร้อมกับ Premier League เพราะ Permier League ช่วยให้สโมสรมีรายได้จากการขายสิทธิการถ่ายทอดโทรทัศน์ ความสามารถในการยึดครองตำแหน่งแชมเปียนหรืออันดับสูงของ Premier League ยิ่งเกื้อกูลการหารายได้ของ Manchester United ด้วยเหตุที่มีสิทธิในการเข้าแข่งขัน UEFA Champion League นั่นเอง

Manchester United ปรับโครงสร้างการบริหารเยี่ยงบริษัทธุรกิจ และได้ผู้มีประสบการณ์ด้านการบริหารธุรกิจมาเป็นกรรมการอำนวยการ (Director) (ดูภาคผนวก) ศาสตราจารย์เซอร์โรแลนด์ สมิธ (Sir Roland Smith) อดีตผู้บริหาร British Aerospace และกรรมการบริหาร Bank of England นั่งเป็นประธานคณะกรรมการอำนวยการ Manchester United ตั้งแต่ปี 2534 อันเป็นปีก่อตั้ง Premier League นอกจากนี้เซอร์โรแลนด์ สมิธ ยังดำรงตำแหน่งอธิการบดีกิตติมศักดิ์ (Chancellor) มหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์อีกด้วย ส่วนตำแหน่งหัวหน้าพนักงานบริหาร (Chief Executive Office) ตกแก่มาร์ติน เอ็ดเวิร์ดส์ (Martin Edwards) โดยที่ปีเตอร์ เคนยอน (Peter Kenyon) สืบต่อในตำแหน่งนี้ นับตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2543 เป็นต้นมา

การปรับโครงสร้างการบริหารในเชิงธุรกิจดังกล่าวนี้มีผลต่อการประกอบการของ Manchester United ในเวลาต่อมา คณะกรรมการอำนวยการตัดสินใจนำรายได้ไปใช้ในการลงทุนอย่างชาญฉลาด เริ่มต้นด้วยการขยายสนาม Old Trafford ด้านตะวันออกและด้านตะวันตก การขยายอัฒจันทร์ด้วยเงินลงทุน 30 ล้านปอนด์สเตอร์ลิง ทำให้มีที่นั่งเพิ่มขึ้น 12,400 ที่นั่ง สนาม Old Traffic มีความจุรวม 67,500 ที่นั่ง อัฒจันทร์ที่สร้างขึ้นใหม่เริ่มเปิดใช้งานในเดือนสิงหาคม 2543 นับเป็นการขยายฐานสำหรับการหารายได้จากค่าผ่านประตูเพิ่มขึ้น

Manchester United ยังตัดสินใจใช้เงิน 14 ล้านปอนด์สเตอร์ลิงสร้างศูนย์การฝึกซ้อมนักฟุตบอล Trafford Training Centre ณ เมือง Carrington รวมทั้งสถาบันฟุตบอล (The Academy) ซึ่งเป็นแหล่งผลิตนักฟุตบอลตั้งแต่ระดับเยาวชนให้แก่สโมสรอีกด้วย

ในด้านธุรกิจ Manchester United เข้าร่วมลงทุนในธุรกิจโรงแรม เริ่มต้นด้วย Quality Hotel ซึ่งอยู่ติดกับสนาม Old Traffic (111 ห้องนอน) ตามมาด้วย Sleep Inn Manchester Limited (120 ห้องนอน) ซึ่งอยู่ติดกับศูนย์การค้าของ Manchester United บริการโรงแรมดังกล่าวนี้ นอกจากรองรับแฟนฟุตบอลต่างเมืองแล้ว ยังใช้รองรับทีมฟุตบอลทีมเยือนและแฟนฟุตบอลทีมเยือนอีกด้วย การขยายการลงทุนในธุรกิจโรงแรมสะท้อนให้เห็นว่า ธุรกิจดังกล่าวให้รายได้ดี

Manchester United ร่วมลงทุนในศูนย์การค้า Trafford Centre ซึ่งอยู่ห่างจากสนาม Old Trafford ไม่ไกลนัก การปรับยุทธศาสตร์ธุรกิจของ Manchester United เริ่มต้นอย่างจริงจังเมื่อเอ็ดเวิร์ด ฟรีดแมน (Edward Freedman) ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการฝ่ายการตลาด Manchester United เริ่มผลิตสินค้าโดยใช้ยี่ห้อ Manchester United นับตั้วแต่เครื่องแต่งกายนักกีฬา อุปกรณ์กีฬา ของที่ระลึก และอื่นๆ เมื่อ Manchester United ก้าวไปผลิตวิสกี ก็ถูกสังคมอังกฤษวิพากษ์อย่างรุนแรง เพราะเหตุว่าแฟนของ Manchester United จำนวนมากเป็นเด็กและเยาวชน ความสำเร็จในการผลิตสินค้ายี่ห้อ Manchester United ทำให้สโมสรฟุตบอลยักษ์ใหญ่แห่งนี้ก้าวไปจัดตั้ง Manchester United Megastore

Manchester United ก้าวนำสโมสรฟุตบอลยักษ์ใหญ่ทั้งปวงในการจัดตั้งสถานีโทรทัศน์ MUTV โดยลงทุนร่วมกับ BSkyB และ Granada สถานีโทรทัศน์แห่งนี้มุ่งเสนอข่าวเกี่ยวกับ Manchester United ผู้ชมมีโอกาสชมรายการสัมภาษณ์ดารานักฟุตบอลและการฝึกซ้อมของทีม รวมตลอดจนการถ่ายทอดการแข่งขัน MUTV เปิดสถานีทุกวัน ระหว่างเวลา 17.00-23.00 น. โดยที่ผู้ชมต้องเสียค่าสมาชิก ในระยะแรก MUTV ยังคงขาดทุน เพราะผู้ชมมีน้อย Manchester United พยายามเจรจากับ Premier League เกี่ยวกับสิทธิการถ่ายทอดการแข่งขัน และบรรลุข้อตกลงว่า ภายหลังการแข่งขันสิ้นสุดลงอย่างน้อย 48 ชั่วโมง MUTV สามารถถ่ายทอดการแข่งขันของ Manchester United ได้ ด้วยข้อตกลงดังกล่าวนี้ MUTV หวังว่าฐานะการเงินจะกระเตื้องขึ้น

การทำสัญญาพันธมิตรเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Alliance Agreement) นับเป็นยุทธวิธีที่ Manchester United ใช้ในการบุกเบิกพรมแดนใหม่ด้านธุรกิจ ข้อตกลงที่น่าสนใจมีอยู่อย่างน้อย 3 ข้อตกลง

ข้อตกลงที่หนึ่ง ได้แก่ สัญญาพันธมิตรเชิงยุทธศาสตร์ที่ทำกับ Vodafone ยักษ์ใหญ่ในธุรกิจโทรคมนาคม ทั้งนี้ด้วยการสถาปนา ManU Mobile ซึ่งเสนอข่าวสาร บทวิเคราะห์ กำหนดเวลาการแข่งขัน และข้อมูลอื่นๆ เกี่ยวกับ Manchester United ผ่านโทรศัพท์มือถือ ManU Mobile เป็นทั้ง Multi-media Operator และ WAP Site Manchester United มองการณ์ดีว่า ทุกฝ่ายต่างได้ประโยชน์จากข้อตกลงนี้ ทั้งแฟนฟุตบอล Vodafone และ Manchester United

ข้อตกลงที่สอง ได้แก่ สัญญาพันธมิตรเชิงยุทธศาสตร์ที่ทำกับ Eurobet บริษัทลูกของ Coral ซึ่งให้บริการรับพนัน ตามข้อตกลงนี้ Eurobet นอกจากจะเป็นสปอนเซอร์ของ Manchester United แล้ว ยังเป็นผู้ร่วมประกอบการในธุรกิจการรับพนัน ทั้ง On-site และ Online Betting ผู้ที่เข้าสู่ www.manutd.com สามารถเชื่อมต่อไปยัง Eurobet เพื่อหาข้อมูลอัตราการพนันขันต่อและร่วมพนันขันต่อได้ การให้บริการรับพนันแก่แฟนฟุตบอลทำให้ Manchester United ได้รับการแบ่งปันรายได้จาก Eurobet ตาม Revenue-Sharing Agreement ด้วย

ข้อตกลงที่สาม ได้แก่ การทำสัญญาพันธมิตรเชิงยุทธศาสตร์กับ New York Yankees ยักษ์ใหญ่กีฬาเบสบอลแห่งสหรัฐอเมริกาในเดือนกุมภาพันธ์ 2544 Manchester United หวังที่จะพึ่งพา New York Yankees ในการสร้างฐานในสหรัฐอเมริกา ในด้านหนึ่ง กีฬาฟุตบอลเป็นที่ชื่นชอบของประชาชนชาวอเมริกันมากขึ้นในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา ดังจะเห็นได้จากการเติบโตของ Major Soccer League ในสหรัฐอเมริกา ในอีกด้านหนึ่ง Fox Television เข้าร่วม Consortium ที่จ่ายค่าสิทธิการถ่ายทอดการแข่งขัน Premier League ร่วมกับ Trans World International และ Canal Plus นับตั้งแต่ฤดูการแข่งขัน 2544.2545 เป็นต้นไป Fox Television จะถ่ายทอดการแข่งขัน Premier League ให้แฟนชาวอเมริกันได้ชม Manchester United หวังจะติดอันดับสโมสรฟุตบอลยอดนิยมในสหรัฐอเมริกา ผลพวงที่ Manchester United คาดหวัง ก็คือ การขายสินค้ายี่ห้อ Manchester United แก่แฟนชาวอเมริกัน ในปัจจุบัน Dallas Cowboys ยักษ์ใหญ่ในกีฬาฟุตบอลอเมริกันเป็น Global Sports Brand หมายเลขหนึ่ง Manchester United หวังที่จะแซง Dallas Cowboys ในอนาคตอันใกล้นี้

การลงทุนซื้อนักฟุตบอลนับเป็นการลงทุนสำคัญอีกด้านหนึ่งของ Manchester United สโมสรฟุตบอลอังกฤษแต่ดั้งเดิมนิยมสร้างนักฟุตบอลของตนเอง กระบวนการสร้างนักฟุตบอลเริ่มต้นด้วยการส่ง แมวมอง ไปงมหา เพชร ตามโรงเรียน สโมสรยักษ์ใหญ่มักจะมีสถาบันผลิตนักฟุตบอลของตนเอง ซึ่งนอกจากจะฝึกฝนวิทยายุทธ์ด้านฟุตบอลแล้ว ยังจัดการให้เยาวชนเหล่านี้ได้รับการศึกษาสายสามัญด้วย Manchester United ก็ดุจเดียวกับสโมสรยักษ์ใหญ่อื่นๆ ที่มีสถาบันผลิตนักฟุตบอลของตนเอง เยาวชนที่มีแววเป็นดารานักฟุตบอลเหล่านี้ นอกจากจะได้มาจากการสอดส่องของ แมวมอง แล้ว จำนวนไม่น้อยก็สมัครด้วยตนเอง การซื้อนักฟุตบอลมักจะเป็นการซื้อจากดิวิชั่นที่ต่ำกว่า เพราะราคาค่าตัวต่ำ การซื้อจากดิวิชั่นเดียวกัน อันได้แก่ Premier League ในปัจจุบัน หรือดิวิชั่นหนึ่งแต่เก่าก่อน มักต้องจ่ายค่าตัวแพง การซื้อนักฟุตบอลต่างชาติอย่างเป็นกระบวนการเป็นปรากฏการณ์ใหม่ที่มีอายุเพียงสองทศวรรษเศษ โดยที่กระแสการซื้อนักฟุตบอลต่างชาติเพิ่งจะรุนแรง เมื่อมีการสถาปนา Premier League ในปี 2534 ความรุ่งเรืองของ Premier League ผลักดันให้สโมสรยักษ์ใหญ่แข่งกันซื้อนักฟุตบอลต่างชาติ เพื่อธำรงตำแหน่งสัมพัทธ์ใน Premier League เพราะการยึดครองตำแหน่งในอันดับสูงทำให้มีสิทธิที่จะเข้าแข่งขัน UEFA Champion League หรือ UEFA Cup อันหมายถึงรายได้จะได้เพิ่มขึ้นอีกมาก ทั้งจากค่าผ่านประตูและสิทธิการถ่ายทอดโทรทัศน์

Manchester United มิได้เป็นรอง Liverpool ในการสร้างนักฟุตบอลของตนเอง แต่แล้วก็ต้องสูญเสียฐานนักฟุตบอลอย่างสำคัญ เมื่อเครื่องบินตกในปี 2501 ขณะเดินทางไปแข่งขันฟุตบอล ณ เมืองมิวนิก ประเทศเยอรมนี Manchester United ต้องทุ่มการผลิตนักฟุตบอลใหม่ ฐานนักฟุตบอลของ Manchester United แต่เดิมมาจากสกอตแลนด์มากกว่าอังกฤษ โฉมหน้านักฟุตบอลของ Manchester United เพิ่งจะเปลี่ยนไปตั้งแต่ทศวรรษ 2530 เป็นต้นมา ความเป็นอังกฤษของ Manchester United มีมากขึ้น

Manchester United เริ่มซื้อนักฟุตบอลต่างชาติตั้งแต่ทศวรรษ 2530 ส่วนใหญ่เป็นนักฟุตบอลฝ่ายเหนือ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มประเทศสแกนดินาเวีย เนื่องจากราคาต่ำกว่านักฟุตบอลฝ่ายใต้ (อิตาลี สเปน ปอร์ตุเกส และฝรั่งเศส) หลังการแข่งขัน ทั้งใน Premier League และ UEFA Champion League ทำให้ Manchester United ให้ความสำคัญกับการลงทุนซื้อนักฟุตบอลต่างชาติมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งนักฟุตบอลระดับ World Class

แต่การลงทุนซื้อนักฟุตบอลมีภาวะความเสี่ยงเหมือนกับการลงทุนทางธุรกิจโดยทั่วไป เพราะมีสภาวะความไม่แน่นอนเกี่ยวกับความสามารถในการเล่น รวมทั้งความสามารถในการทำประตูของนักฟุตบอล อีกทั้งยังมีสภาวะความไม่แน่นอนเกี่ยวกับการบาดเจ็บของนักฟุตบอลอีกด้วย หากนักฟุตบอลที่ทุ่มเงินซื้อมามีอาการบาดเจ็บอันยาวนาน การลงทุนนั้นย่อมได้รับผลตอบแทนต่ำ หรือมิได้รับผลตอบแทนเลย

Manchester United เคยประสบความสำเร็จในการซื้อ Peter Schmeichel และ Eric Cantona แต่กรณีที่ล้มเหลวก็มีอยู่หาน้อยไม่ (Taibi, Fortune, Bosnich) การระดมซื้อนักฟุตบอลระดับ World Class เริ่มต้นด้วย Jaap Stam (10 ล้านปอนด์สเตอร์ลิง) ตามาด้วย Fabien Barthez (11.5 ล้านปอนด์สเตอร์ลิง) Ruud van Nistelrooy (19 ล้านปอนด์สเตอร์ลิง) และ Juan Sebastian Veron (24.7 ล้านปอนด์สเตอร์ลิง)

เมื่อพิจารณาโครงสร้างรายได้ของ Manchester United จำแนกตามประเภทของรายได้ (ดูตารางที่ 1) รายได้ที่มีความสำคัญเรียงตามลำดับ ก็คือ รายได้จากค่าผ่านประตู รายได้จากการถ่ายทอดโทรทัศน์ รายได้จากการขายสินค้า และรายได้จากสปอนเซอร์ รายได้ทั้งสี่ประเภทนี้ล้วนมีความสัมพันธ์กับผลการแข่งขันและตำแหน่งสัมพัทธ์ใน Premier League ทั้งสิ้น

ในยุคสมัยที่สิทธิการถ่ายทอดโทรทัศน์มีมูลค่าต่ำ รายได้หลักของสโมสรฟุตบอลย่อมมาจากการเก็บค่าผ่านประตู Manchester United ให้ความสำคัญแก่การจัดตั้งกลุ่มแฟนฟุตบอล จนมีการก่อตั้ง Supporters Club สมาชิกสัมพันธ์เป็นเรื่องที่มีความสำคัญยิ่ง ในช่วงเวลา 30 ปีที่ผ่านมานี้ Manchester United เป็นสโมสรฟุตบอลที่มีแฟนชมการแข่งขันสูงสุด ในฤดูการแข่งขัน 2510/2511 มีแฟนชมการแข่งขันถัวเฉลี่ยนัดละ 57,696 คน ในฤดูการแข่งขัน 2543/2544 ตั๋วชมการแข่งขันจำนวน 67,400 ใบต่อนัดขายหมดเกลี้ยงตลอดปี ทั้งๆ ที่ Manchester United ลงทุนขยายอัฒจันทร์ไปแล้ว

Manchester United มีแฟนในสหราชอาณาจักรประมาณ 14 ล้านคน (The Economist February 10, 2001) และมีแฟนทั่วโลกประมาณ 50 ล้านคน (Finance Times, April 3, 2001) จากการสำรวจของ UFA Sports องค์กรธุรกิจกีฬา ซึ่งมีสำนักงานใหญ่ในเมืองแฮมบูร์ก ประเทศเยอรมนี Manchester United ได้รับการยกย่องจากแฟนฟุตบอลว่าเป็นสโมสรฟุตบอลที่ดีที่สุดในโลก (The Economist, February 10, 2001) จากฐานแฟนฟุตบอลอันมหึมานี้เองที่ทำให้ Manchester United รุกคืบไปประกอบธุรกิจสื่อมวลชน ทั้งวิทยุ โทรทัศน์ และสิ่งตีพิมพ์ และธุรกิจพาณิชยกรรม ด้วยการจัดตั้ง Megastore

แม้ว่ารายได้จากค่าผ่านประตูยังคงเป็นรายได้ที่มีความสำคัญสูงสุดในปี 2543 แต่ความสำคัญสัมพัทธ์ถดถอยลงไปมาก ทั้งนี้เป็นเพราะอัตราการเติบโตของรายได้ประเภทอื่นสูงกว่า โดยเฉพาะอย่างยิ่งรายได้จากการถ่ายทอดโทรทัศน์ ความสำเร็จของ Premier League ในการเจรจาสัญญาสปอนเซอร์และการถ่ายทอดโทรทัศน์ฉบับใหม่ พลอยทำให้ Manchester United ในฐานะสโมสรสมาชิกได้ประโยชน์ด้วย รายได้จาก Pay-per-view TV ยังมีช่องทางที่จะเติบโตได้อีกมาก รวมทั้งการพลิกสถานีโทรทัศน์ MUTV จากการขาดทุนมามีกำไร ก็มีช่องทางที่เป็นไปได้ ยิ่ง Manchester United สามารถก้าวเข้ารอบ UEFA Champion League ได้ลึกเพียงใด รายได้จากค่าผ่านประตูและการถ่ายทอดโทรทัศน์ก็จะยิ่งขยายตัวมากเพียงนั้น

สโมสรฟุตบอลใน Premier League ได้เปรียบสโมสรฟุตบอลในดิวิชั่นต่ำในการหาสปอนเซอร์ แม้ใน Premier League ด้วยกันเอง สโมสรอันดับสูงย่อมได้เปรียบสโมสรอันดับต่ำ Manchester United อยู่ในฐานะได้เปรียบในเรื่องนี้ และไม่รั้งรอในการใช้ฐานะสโมสรยอดนิยมในการหาสปอนเซอร์ Manchester United ประสบความสำเร็จในการหาสปอนเซอร์ใหม่ 2 ราย ทั้งสองรายล้วนเป็นบรรษัทยักษ์ใหญ่รายหนึ่งในธุรกิจโทรคมนาคม อีกรายหนึ่งในธุรกิจรองเท้าและอุปกรณ์กีฬา

รายแรกได้แก่ Voda-one ซึ่ง Manchester United ได้สปอนเซอร์มูลค่า 30 ล้านปอนด์สเตอร์ลิง แลกกับการให้นักฟุตบอลสวมเสื้อที่มียี่ห้อ Vodafone นอกเหนือจากสัญญาพันธมิตรเชิงยุทธศาสตร์ในด้านโทรคมนาคม

รายที่สองได้แก่ Nike ยักษ์ใหญ่ในธุรกิจรองเท้ากีฬา Manchester United ได้สปอนเซอร์มูลค่า 303 ล้านปอนด์สเตอร์ลิง ครอบคลุมช่วงเวลา 15 ปีนับตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2545 เมื่อสัญญาที่ Manchester United ทำกับ Umbro สิ้นอายุ Nike มีสิทธิผูกขาดในการจัดสรรรองเท้ากีฬาอุปกรณ์กีฬา และเครื่องแต่งกายนักกีฬาให้แก่ Manchester United ขณะเดียวกันร้านค้าของ Nike ซึ่งมีเครือข่ายทั่วโลกก็จะช่วยจัดจำหน่ายสินค้าของ Manchester United ด้วย (BBC Sport News, September 28, 2000 และ Financial Times, November 4, 2000)

ในการสำรวจรายได้จากสปอนเซอร์ สโมสรฟุตบอลจักต้องพยายามเขยิบตำแหน่งสัมพัทธ์ของตนทั้งใน Premier League และในระดับโลก เพื่อว่าเมื่อสัญญาสปอนเซอร์เก่าสิ้นสุดลง จะได้โก่งราคากับสปอนเซอร์ใหม่ได้ หากผลการแข่งขันตกต่ำ รายได้จากสโมสรย่อมตกต่ำลงไปด้วย

รายได้จากการจำหน่ายสินค้าของ Manchester United มีอัตราการเติบโตสูงเป็นอันดับสองรองจากรายได้จากการถ่ายทอดโทรทัศน์ (ดูตารางที่ 1)

Manchester United พยายามสร้าง Global Brand ของตนเอง นอกจากการสร้างชื่อเสียงเกียรติคุณของตนเองแล้ว ยังทำสัญญาพันธมิตรเชิงยุทธศาสตร์ ทั้งกับ Nike และ New York Yankees เพื่อส่งเสริมยอดจำหน่ายสินค้าอีกด้วย Manchester United กำลังสร้างระบบเครือข่ายสาขา นอกจาก Megastore ในอังกฤษ ยังเปิดสาขาในสิงคโปร์ โดยที่นครกัวลาลัมเปอร์และกรุงเทพฯ เป็นที่ตั้งสาขาต่อไป ระบบ Chain Stores ของ Manchester United กำลังเป็นรูปเป็นร่าง

รายได้ของ Manchester United มากกว่า 98% มาจากสหราชอาณาจักร ส่วนที่ได้นอกสหราชอาณาจักรมีไม่ถึง 2% (ดูตารางที่ 2)

การบริหารสโมสรฟุตบอลดุจเดียวกับบริษัทธุรกิจ และการจัดระบบบรรษัทภิบาล (Good Corporate Governance) ทำให้ Manchester United มีกำไรตลอดระยะเวลาที่อยู่ใน Premier League (ดูตารางที่ 3) โดยที่มิได้มีฐานะการเงินดีที่สุดในสหราชอาณาจักรเท่านั้น หากเป็นสโมสรที่มีฐานะการเงินดีที่สุดในโลกด้วย ในขณะที่ยักษ์ใหญ่ในภูมิภาคส่วนใต้ ทั้ง Calcio Serie A (อิตาลี) และ Premiera Liga (สเปน) ล้วนประสบการขาดทุน Manchester United จึงเป็นแบบจำลองที่สโมสรฟุตบอลยักษ์ใหญ่อื่นๆ ต้องการเอาอย่าง แม้แต่โจอัน แกสปาร์ต (Joan Gaspart) ก่อนที่จะเข้ารับตำแหน่งประธานสโมสรฟุตบอล Barcelona ยังต้องเดินทางไปดูการบริหารของ Manchester United

ยอดกำไรของ Manchester United อยู่ในระดับน่าชื่นชมและถีบตัวขึ้นสุ่ระดับสูงสุดในปี 2541 หลังจากนั้น กำไรหลังหักภาษีอากรเริ่มตกต่ำลง (ดูตารางที่ 3) ในช่วง 6 เดือนแรกของฤดูการแข่งขัน 2543/2544 Manchester United มีกำไรก่อนหักภาษี 17.3 ล้านปอนด์สเตอร์ลิง (สถิติ ณ วันที่ 31 มกราคม 2544) แต่รายจ่ายในการซื้อนักฟุตบอลระดับ World Class รวมทั้งการปรับเงินเดือนและค่าจ้างเพื่อธำรงนักฟุตบอลระดับดาราให้คงอยู่กับสโมสร มีผลในการลดทอนกำไร นับตั้งแต่ฤดูการแข่งขัน 2536/2537 เป็นต้นมา รายจ่ายรายการเงินเดือนและค่าตอบแทนนักฟุตบอลถีบตัวรวดเร็วกว่าการเติบโตของรายได้ อันสร้างแรงกดดันในการหารายได้มากขึ้น ฤดูกาลแข่งขัน 2543/2544 เงินเดือนและค่าตอบแทนนักฟุตบอลตกประมาณ 35% ของรายได้ ซึ่งตามความเห็นของ Deloitte and Touche ยักษ์ใหญ่ในธุรกิจการบัญชี ยังไม่ถึงระดับอันตราย Deloitte and Touche รับทำบัญชีให้ Premier League จึงมีความเชี่ยวชาญเกี่ยวกับการเงินของสโมสรฟุตบอล และกำหนดเกณฑ์ในเรื่องนี้ว่า หากสโมสรฟุตบอลใดมีรายจ่ายเงินเดือนและค่าตอบแทนนักฟุตบอลเกินกว่า 50% ของรายได้ ฐานะการเงินของสโมสรฟุตบอลนั้นจะเข้าขีดอันตราย (Finance Times, April 3,2001)

Manchester United ไม่เพียงแต่เอาใจแฟนฟุตบอลเท่านั้น หากยังต้องเอาใจผู้ถือหุ้นด้วย นโยบายการจ่ายเงินปันผลจึงเป็นเรื่องสำคัญ เพราะกระทบต่อการระดมทุนในอนาคต (ดูตารางที่ 3) นับตั้งแต่ปี 2539 เป็นต้นมา เงินปันผลต่อหุ้นเขยิบตัวสูงขึ้นโดยตลอด (ดูตารางที่ 4) แม้ว่าในช่วงปี 2542-2543 กำไรหลังหักภาษีจะตกต่ำลงก็ตาม

หุ้นของ Manchester United ซึ่งมีราคาเพียง 7.7 เพ็นซ์ ในเดือนกรกฎาคม 2534 ถีบตัวสูงขึ้นตามลำดับ ในเดือนกุมภาพันธ์ 2543 ราคาหุ้นเริ่มสูงกว่า 3 ปอนด์สเตอร์ลิงเป็นครั้งแรก และขึ้นสู่ระดับสูงสุด 4.125 ปอนด์สเตอร์ลิง เมื่อวันที่ 23 มีนาคม 2543 ซึ่งหมายความว่า Manchester United มีมูลค่าตลาดสูงกว่า 1,000 ล้านปอนด์สเตอร์ลิง เมื่อรูปเปิร์ต เมอร์ด็อก (Rupert Murduch) เสนอซื้อ Manchester United ในปี 2541 นั้น เขาเสนอซื้อในราคาหุ้นละ 2.40 ปอนด์สเตอร์ลิง อย่างไรก็ตาม ราคาหุ้นของ Manchester United เริ่มตกต่ำลงอย่างต่อเนื่องนับตั้งแต่ปลายปี 2543 เป็นต้นมา และอยู่ในระดับ 1.54 ปอนด์สเตอร์ลิง เมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม 2544 (www.financialtimes.com) ณ วันนั้น สโมสร Manchester United มีมูลค่าตลาดเพียง 402 ล้านปอนด์สเตอร์ลิง การตกต่ำของราคาหุ้นสะท้อนให้เห็นอนิจลักษณะของธุรกิจสโมสรฟุตบอล

Manchester United ถีบตัวขึ้นมาเป็น Global Brand ด้วยการสถาปนาระบบบรรษัทภิบาล การเติบใหญ่ของ Manchester United เป็นผลมาจากการเติบโตของระบบทุนวัฒนธรรม (Cultural Capitalism) การกว้านซื้อนักฟุตบอลระดับ World Class เพื่อธำรงตำแหน่งแห่งหนของตนในโลกฟุตบอล ทำให้ Manchester United ต้องไต่เส้นลวดและต้องเพิ่มความระมัดระวังมิให้ร่วงหล่นสู่หุบเหวแห่งความล้มเหลว

หมายเหตุ

1. บทวิเคราะห์ของ London Business School ว่าด้วยศักยภาพของ Manchester United โปรดอ่าน London Business School 1, Manchester United Wait and See, The Economist (June 1, 1991)

2. บทวิเคราะห์ธุรกิจของ Manchester United โปรดอ่าน Its a Funny Old Game, The Economist (February 10, 2001)

3. ข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับ Manchester United โปรดดู www.manutd.com

4. ฐานะการเงินของสโมสรฟุตบอลยุโรป โปรดอ่าน รังสรรค์ ธนะพรพันธุ์ ยุคทองของ Premier League ผู้จัดการรายวัน ฉบับวันที่ 31 สิงหาคม 2543

5. รายงานกำไรก่อนหักภาษีของ Manchester United ในช่วง 6 เดือนแรกของฤดูการแข่งขัน 2543/2544 โปรดอ่านรายงานข่าว Man Utd Profits Can Finance Star Deak, BBC Sport (April 2, 2001) www.bbc.co.uk ; Anna Mc Intyre, Man Utd Lifted By Bigger Crowd and Vodafone Deal, www.financialtimes.com (April 2, 2001)

6. บทวิเคราะห์ราคาหุ้นของ Manchester United โปรดอ่าน Man Utd Share Soar, BBC News (February 17, 2000) www.bbc.co.uk