Ruth Elynia S. Mabanglo

Plays





Free JavaScripts provided
by The JavaScript Source

ANG HUKUMAN NI SINUKUAN

 

Dulang sinulat ni

Ruth Elynia S. Mabanglo

(base sa akdang sinulat ni Virgilio Almario na ganito ang pamagat)

 

 

Tauhan: Tagapagsalaysay/Koro

                        Sinukuan (Diwata)

                        Martines

                        Kabayo

                        Palaka

                        Pagong

                        Alitaptap

                        Lamok

 

Paliwanag:       Ang dulang ito ay gagamitan ng mga kasuotang nagmumungkahi ng

Hayop na kinakatawan ng mga tauhang kasama sa dula.  Gagamit ito ng Koro na maglalarawan at magsasaad ng ingay na kailangan (e.g., haling-hing ng kabayo, etc.)  Istalisado ang lahat ng kilos; kung maaari’y igalang ang patulang salaysay.  Magkakaroon din ng koryograpi para sa mga kilos upang magkaroon ng organikong kaisahan ang dula.

 

TAGAPAGSALAYSAY/KORO

 

                        Noong unang panahon, sa kabundukang Arayat,

                        Isang diwata ang nananahan,

                        Sinukuan ang tawag ng lahat.

 

                        Alam ba ninyo kung saan ang Arayat?

                       

                        (Iba-ibang tinig)

                        Malapit sa Maynila?  Malayo sa Sulu?

                        Saan nga ba ang Arayat?

 

                        A, sa Gitnang Luzon, sa Pampanga,

                        Malapit sa Tarlac, Bulakan at Nueva Ecija.

                        Malapit lang.  Madali lang puntahan.

                        Malapit lang.  Madali lang puntahan.

 

                        (Kikilos na parang pasayaw)

 

                        At sino si Sinukuan?

 

                        Si Mariang Sinukuan, diwata ng kabundukan.

                        Pinsan ni Mariang Makiling ng Katagalugan.

                        Maganda, mabait, kaakit-akit.

                        Matulungin, makatarungan, maalam, kaibig-ibig!

 

                        Sa hukuman niya dumarating

                        Ang mga kasong idinadaing

                        Niyong nalulungkot, nasasaktan, naaapi.

                        Tao man o hayop ang naduhagi.

 

                        Isang araw, nabulabog ang kanyang kaharian sa kabundukab

                        Dahil sa kung anong pagmamakaingay!

 

MARTINES:       (Ingay ng ibon)

 

TAGAPAGSALAYSAY:

 

                        Kalunos-lunos na ingay.

                        Mahirap tiisin, di magkamayaw.

                        Tinawag ni Maria ang naabang ibon.

                        Tumawag si Mariang may tiyak na layon.

 

SINUKUAN:                  

 

Kaylungkot ng iyak mo, kawawang Martines.

                        Ano ang dahil, ang ipinagtitiis?

 

MARTINES:      

Masdan po ninyo ang aking pugad,

                        Di lamang gulanit, wasak na wasak.

                        Tignan po ninyo ang mga itlog kong nilingap,

                        Ay, walang natira, basag na basag.

 

SINUKUAN:

 

                        At ano ang nangyari sa iyong pugad?

 

MARTINES:

 

                        Kagabi po

                        Dumamba nang dumamba si Kabayo.

                        Nadambahan po niya ang aking pugad

                        Kaya, ayan, wasak na wasak.

                        Wala na rin po ang aking mga magiging anak.

 

TAGAPAGSALAYSAY

 

                        Wala na siyang magiging anak,

                        Pugad niya’y wasak na wasak.

 

SINUKUAN

 

                        Kailangang ito’y masiyasat.

                        Si Kabayo”y tawagin agad!

 

TAGAPAGSALAYSAY

 

                        Kabayo, kabayo, ika’y pumarito.

                       

KABAYO:         (halinghing)

 

SINUKUAN:      

 

                        Bakit kagabi’y walang tigil sa pagdamba

                        Ang mga kapitbahay, di inalintana?

                        Masdan mo si Martines na ngayo’y nagdurusa,

                        Nadambahan mo ang pugad niya,

                        Nabasag pati itlog na magiging anak sana.

 

KABAYO:         (halinghing)

 

                        Wala po akong kasalanan, Mahal na Sinukuan.

                       

                        Sa paglukso’t pagkokak ni Palaka,

                        Natakot po ako’t nagitla.

                        Iyon po ang sanhi ng pagdamba

                        Na ikinabasag ng mga itlog niya.

 

SINUKUAN:

 

                        Samakatwid, ipatawag ngayon din

                        Ang hangal na palaka!

 

TAGAPAGSALAYSAY

 

                        Palaka, palaka, diwata’y tumatawag,

                        Maanong dumating agad!

 

PALAKA:          (pagkokak)

 

SINUKUAN:

 

                        Bakit kagabi’y bigla kang komokak,

                        Nagitla si Kabayo’t dumamba agad.

                        Sa pagdamba tuloy paa’y tumapak

                        Pugad nawasak, itlog nabasag

                        Ng ibong Martines na kapapanganak.

 

PALAKA           (Kokak)

 

                        Wala po akong kasalanan, Mahal na Sinukuan.

                        Wala po akong kasalanan.

                        Humihingi lamang ng saklolo

                        Dahil kitang-kita ko

                        Buhat-buhat ni Pagong ang sariling kubo.

 

                        (kokak)

 

TAGAPAGSALAYSAY

 

                        Wala nga siyang kasalanan

                        Nag-iisip lang na may tinutulungan.

 

SINUKUAN:

 

                        Kung gayon, tawagin si Pagong.

                       

 

TAGAPAGSALAYSAY

 

                        (Musika o SFX)

 

                        Pagong, Pagong, makupad na Pagong,

                        Ikaw na nilikhang laging sumusulong.

                        Pumarito nawa sa hukuman ng diwata

                        Nang malitis na ang nagkasala.

                       

 

PAGONG:         Ano ang kailangan ng Mahal na Diwata?

                        Narito ako’t handang tumalima

                        Sa anumang iuutos o adhika.

 

 

SINUKUAN

 

                        Pagong, bakit ang bahay mo kagabi’y sinunong?

                        Natakot tuloy si Palaka, komokak at tumalon,

                        Kaya naman si Kabayo’y nag-urung-sulong,

                        Nadambahan ang pugad ni Martines na ibon.

 

                        Hayan, masdan, basag-basag ang itlog,

                        Ang pugad, nakahihimutok!

 

PAGONG:

 

                        Wala po akong kasalanaan, Mahal na Sinukuan,

                        Inililigtas ko lang po ang aking bahay.

                        Nanganganib po kasing masilaban

                        Dahil nakita ko si Alitaptap

                        Dala ang apoy na kayliyab.

 

SINUKUAN:

 

                        Tawagin si Alitaptap!

 

TAGAPAGSALAYSAY:

 

                        (Ingay ng hukuman: kokak ng palaka, halinghing ng kabayo, etc.)

 

                        Awit:

 

                        Nagiging kumplikado

                        Itong ating kaso.

                        Kriminal dumadami,

                        Wala pang nahuhuli.

 

                        Ay, ay, ay, ay, O Diwata!

                        Katarunga’y tila nanganganib,

                        Parang sasabog ang kay Martines na dibdib.

 

ALITAPTAP  (SFX)

 

TAGAPAGSALAYSAY:

 

                        Mahal na Diwatang Sinukuan,

                        Ang alitaptap po’y dumatal.

 

SINUKUAN:

 

                        Alitaptap, Alitaptap,

                        Ang apoy mo’y maliyab na maliyab!

                        Bakit?  Bakit may apoy kang dala

                        Kay Pagong nagpabalisa,

                        Binuhat tuloy ang bahay niya.

                        Kaya naman natakot si Palaka

                        Lumuksu-lukso’t kumara-kara;

                        Kung kaya si Kabayo’y nagitla

                        Dumamba-damba’t naging kuhila.

                        Padyak niya’y gumiba

                        Sa pugad at itlog ng ibong nagluluksa

                        Martines ang tawag yata.

 

ALITAPTAP:     

                        Wala po akong kasalanan.

 

TAGAPAGSALAYSAY:

 

                        Wala daw siyang kasalanan.

                        Wala daw siyang kasalanan!

 

                        (Ingay ng mga Hayop)

 

ALITAPTAP:

 

                        Mahal na Diwata,

Bayaang ako’y magpaliwanag

                        Sa kaguluhan at takot na dito’y naganap.

                        Sa katunayan  nga po’y ako ang nasisindak

                        Dahil si Lamok ay may dalang itak.

                        Daan ko po’y tinatanglawan

                        Nang si Lamok ay maiwasan.

                        Baka rin po kailangang ipagtanggol

                        Sa kanya ang sarili kung siya’y maulol!

 

TAGAPAGSALAYSAY

 

                        (Ingay ng mga hayop; iba’t ibang kaguluhan)

 

                        Wala siyang kasalanan!  Wala siyang kasalanan!

 

                        (Crescendo ng mga ingay ng hayop at lahat)

 

SINUKUAN:

 

                        Magsitigil kayo!

 

                        (Mapapatda ang lahat.  Magkakaroon ng bahagyang katahimikan)

 

                        Tawagin si Lamok ngayon  din!

 

TAGAPAGSALAYSAY

 

                        At aandap-andap ang puso’t loob,

                        Tinawag ng lahat ang kuhilang lamok.

 

                        (Ingay ng lamok bilang background)

                       

                        Samantala, samantala, habang nagugulumihanan

                        Sinuyo ni Maria ang ibong nagdaramdam

                        Habang ang ibang hayop nagbubulungan

                        Natatakot man o nababaghan.

 

LAMOK:            Sino ang sa aki’y nagpatawag?

                        Narito na ako, sabihin agad!

 

                        (Katahimikan)

 

SINUKUAN:       (Lalapit kay Lamok)

                       

                        Bakit ika’y palipad-lipad,

                        Ang itak walang tigil, iwinawasiwas.

                        Dahil diyan, si Alitaptap,

                        Nagdala ng apoy para makaiwas,

                        Na ikinatakot ni Pagong

                        Na sa bahay niya’y nagsunong;

                        At naging sanhi naman ng pagkasindak

                        Ni Palakang komokak-kokak

                        Kaya naman si Kabayo

                        Natakot nang husto

                        Dumamba nang dumamba

                        Lahat sa lupa’y sumalya

                        Natapakan tuloy ang pugad ni Martines

                        Na ngayo’y nagluluksa’t nagtitis

                        Sa mga itlog na nabasag

                        Sa pugad na nawasak. 

 

LAMOK:            Wala po akong kasalanan, mahal na Diwata.

 

TAGASALAYSAY:

 

                        (Iba’t ibang damdamin at tono)

 

                        Wala siyang kasalanan?

                        Wala siyang kasalanan.

                        Wala raw siyang kasalanan!

                        Wala nga bang kasalanan?

 

LAMOK:            Hinahanap ko lang po si Alimango…

 

SINUKUAN: 

 

At bakit kailangang magwasiwas ka ng itak

                        Habang siya’y hinahanap?                    

 

 

LAMOK:            Kailangan ko pong maghiganti, Mahal na Diwata.

                        Sinipit niya ako,

                        May sugat hanggang ngayon ang mga paa ko!

                        Nangako ako paggaling ng paa ko

                        Hahanapin ko siya sa lahat ng sulok,

                        Sa lahat ng butas at tagong pook.

                        Gaganti ako!

                        Gaganti ako!

 

                        (Magwawala)

 

TAGASALAYSAY

 

                        Nagwala si Lamok!

                        Umikot-ikot, uminog-inog,

                        Dumadagit, umiilanglang,

                        Hinahalibas ang lahat

                        Ng maliit niyang itak!

 

                        (Hinalihaw ni Lamok ang gulok sa bawat paglapit sa mga tauhan

                        sa tanghalan.  Kumokak ang palaka, umigik ang martines, dumamba

                        at humalinghing ang kabayo, etc.)

           

                        (Koryograpikong galaw at kilos ng lahat ng tauhan habang palakas

                        nang palakas ang ingay sa kresendong paraan)

 

SINUKUAN:

 

                        Tumahimik kayo!  (Itinaas ng diwata ang kamay at pinatiwasay ang lahat)

 

                        (Katahimikan)

                       

                        Lamok, masyado kang marahas!

                        Sinira mo ang kapayapaan at katahimikan ng aking kaharian.

                        Alam mong ang karahasan ay nagbubunga ng karahasan

                        At walang hangad ang kahariang ito kundi

                        Kapayapaan at kaayusan.

 

                        Dahil sa dulot mong kaguluhan,

                        Pitong araw sa piitan.

                        Ikaw din ay pinagbabawalan

                        Magdala ng gulok o itak kailanman.

 

                        Ikaw naman, Martines, upang maapula

                        Alinmang disgrasya sa pugad at inakay,

                        Bawal nang magpugad o mangitlog

                        Sa lupang malalakad o maaabot ng hayop.

 

TAGASALAYSAY:

 

                        Kaya pala ngayon, kaya pala ngayon,

                        Lahat ng ibon, lahat ng ibon,

                        Sa mga punongkahoy na tumatahan,

                        Doon na, doon na, nananahan.

                        May pugad at itlog

                        Sa mga duklay at sanga;

                        May awit ng pag-ibig

                        Sa mga dahon pumapaswit

                        Ng kanilang pag-ibig.

 

SINUKUAN:       At di ba…

 

TAGASALAYSAY:

 

                        Palaka’y kumukokak pa rin

                        Kung tag-ulan at mahalumigmig;

                        Lumiligid pa rin ang alitaptap

                        Taglay ang apoy na nakabibihag;

                        Kaya rin ang pagong lakad-sunong

                        Inililigtas ang bahay niya sa linggatong.

 

SINUKUAN:       At si Lamok?  Ano nangyayari kay Lamok?

 

TAGASALAYSAY:

 

                        Ulo’y kay tigas, sadyang marahas!

                        Patuloy na itak, iwinawasiwas.

                        Alimango’y hinahanap sa lahat ng butas

                        Maging sa tenga nati’y pabulung-bulong,

                        NAKABABANAS!

 

                        (Tunog ng lamok)

 

                        A, si Lamok, anong ingay, anong ingay!

                        Akala’y naroon sa butas

                        Ang alimangong pangahas!

 

                        (Tunog ng lamok)

 

KORO:  ZZZZZZZZZZZZZZZZZZZZZZZ

 

 

wakas