|
|
ANG HUKUMAN NI SINUKUAN Dulang sinulat ni Ruth Elynia S. Mabanglo (base sa akdang sinulat ni Virgilio
Almario na ganito ang pamagat) Tauhan: Tagapagsalaysay/Koro Sinukuan (Diwata) Martines Kabayo Palaka Pagong Alitaptap Lamok Paliwanag: Ang dulang ito ay gagamitan ng mga kasuotang nagmumungkahi ng Hayop na kinakatawan
ng mga tauhang kasama sa dula. Gagamit
ito ng Koro na maglalarawan at magsasaad ng ingay na kailangan (e.g.,
haling-hing ng kabayo, etc.) Istalisado
ang lahat ng kilos; kung maaari’y igalang ang patulang salaysay. Magkakaroon din ng koryograpi para sa mga
kilos upang magkaroon ng organikong kaisahan ang dula. TAGAPAGSALAYSAY/KORO Noong unang panahon, sa
kabundukang Arayat, Isang diwata ang
nananahan, Sinukuan ang tawag ng
lahat. Alam ba ninyo kung saan
ang Arayat? (Iba-ibang tinig) Malapit sa Maynila? Malayo sa Sulu? Saan nga ba ang Arayat? A, sa Gitnang Luzon, sa
Pampanga, Malapit sa Tarlac,
Bulakan at Nueva Ecija. Malapit lang. Madali lang puntahan. Malapit lang. Madali lang puntahan. (Kikilos na parang
pasayaw) At sino si Sinukuan? Si Mariang Sinukuan,
diwata ng kabundukan. Pinsan ni Mariang
Makiling ng Katagalugan. Maganda, mabait,
kaakit-akit. Matulungin,
makatarungan, maalam, kaibig-ibig! Sa hukuman niya
dumarating Ang mga kasong
idinadaing Niyong nalulungkot,
nasasaktan, naaapi. Tao man o hayop ang
naduhagi. Isang araw, nabulabog
ang kanyang kaharian sa kabundukab Dahil sa kung anong
pagmamakaingay! MARTINES: (Ingay
ng ibon) TAGAPAGSALAYSAY: Kalunos-lunos na ingay. Mahirap tiisin, di
magkamayaw. Tinawag ni Maria ang
naabang ibon. Tumawag si Mariang may
tiyak na layon. SINUKUAN: Kaylungkot ng iyak mo, kawawang
Martines. Ano ang dahil, ang ipinagtitiis? MARTINES: Masdan po ninyo ang aking pugad, Di lamang gulanit, wasak
na wasak. Tignan po ninyo ang mga
itlog kong nilingap, Ay, walang natira, basag
na basag. SINUKUAN: At ano ang nangyari sa
iyong pugad? MARTINES: Kagabi po Dumamba nang dumamba si
Kabayo. Nadambahan po niya ang
aking pugad Kaya, ayan, wasak na
wasak. Wala na rin po ang aking
mga magiging anak. TAGAPAGSALAYSAY Wala na siyang magiging
anak, Pugad niya’y wasak na
wasak. SINUKUAN Kailangang ito’y masiyasat. Si Kabayo”y tawagin
agad! TAGAPAGSALAYSAY Kabayo, kabayo, ika’y
pumarito. KABAYO: (halinghing) SINUKUAN: Bakit kagabi’y walang
tigil sa pagdamba Ang mga kapitbahay, di
inalintana? Masdan mo si Martines na
ngayo’y nagdurusa, Nadambahan mo ang pugad
niya, Nabasag pati itlog na
magiging anak sana. KABAYO: (halinghing) Wala po akong kasalanan,
Mahal na Sinukuan. Sa paglukso’t pagkokak
ni Palaka, Natakot po ako’t
nagitla. Iyon po ang sanhi ng
pagdamba Na ikinabasag ng mga
itlog niya. SINUKUAN: Samakatwid, ipatawag
ngayon din Ang hangal na palaka! TAGAPAGSALAYSAY Palaka, palaka, diwata’y
tumatawag, Maanong dumating agad! PALAKA: (pagkokak) SINUKUAN: Bakit kagabi’y bigla
kang komokak, Nagitla si Kabayo’t
dumamba agad. Sa pagdamba tuloy paa’y
tumapak Pugad nawasak, itlog
nabasag Ng ibong Martines na
kapapanganak. PALAKA (Kokak) Wala po akong kasalanan,
Mahal na Sinukuan. Wala po akong kasalanan. Humihingi lamang ng
saklolo Dahil kitang-kita ko Buhat-buhat ni Pagong
ang sariling kubo. (kokak) TAGAPAGSALAYSAY Wala nga siyang
kasalanan Nag-iisip lang na may
tinutulungan. SINUKUAN: Kung gayon, tawagin si
Pagong. TAGAPAGSALAYSAY (Musika o SFX) Pagong, Pagong, makupad
na Pagong, Ikaw na nilikhang laging
sumusulong. Pumarito nawa sa hukuman
ng diwata Nang malitis na ang
nagkasala. PAGONG: Ano ang kailangan ng Mahal na Diwata? Narito ako’t handang
tumalima Sa anumang iuutos o
adhika. SINUKUAN Pagong, bakit ang bahay
mo kagabi’y sinunong? Natakot tuloy si Palaka,
komokak at tumalon, Kaya naman si Kabayo’y
nag-urung-sulong, Nadambahan ang pugad ni
Martines na ibon. Hayan, masdan,
basag-basag ang itlog, Ang pugad,
nakahihimutok! PAGONG: Wala po akong
kasalanaan, Mahal na Sinukuan, Inililigtas ko lang po
ang aking bahay. Nanganganib po kasing
masilaban Dahil nakita ko si
Alitaptap Dala ang apoy na
kayliyab. SINUKUAN: Tawagin si Alitaptap! TAGAPAGSALAYSAY: (Ingay ng hukuman: kokak
ng palaka, halinghing ng kabayo, etc.) Awit: Nagiging kumplikado Itong ating kaso. Kriminal dumadami, Wala pang nahuhuli. Ay, ay, ay, ay, O
Diwata! Katarunga’y tila
nanganganib, Parang sasabog ang kay
Martines na dibdib. ALITAPTAP (SFX) TAGAPAGSALAYSAY: Mahal na Diwatang
Sinukuan, Ang alitaptap po’y
dumatal. SINUKUAN: Alitaptap, Alitaptap, Ang apoy mo’y maliyab na
maliyab! Bakit? Bakit may apoy kang dala Kay Pagong nagpabalisa, Binuhat tuloy ang bahay
niya. Kaya naman natakot si
Palaka Lumuksu-lukso’t
kumara-kara; Kung kaya si Kabayo’y
nagitla Dumamba-damba’t naging
kuhila. Padyak niya’y gumiba Sa pugad at itlog ng
ibong nagluluksa Martines ang tawag yata. ALITAPTAP: Wala po akong kasalanan. TAGAPAGSALAYSAY: Wala daw siyang
kasalanan. Wala daw siyang
kasalanan! (Ingay ng mga Hayop) ALITAPTAP: Mahal na Diwata, Bayaang ako’y magpaliwanag Sa kaguluhan at takot na
dito’y naganap. Sa katunayan nga po’y ako ang nasisindak Dahil si Lamok ay may
dalang itak. Daan ko po’y
tinatanglawan Nang si Lamok ay
maiwasan. Baka rin po kailangang
ipagtanggol Sa kanya ang sarili kung
siya’y maulol! TAGAPAGSALAYSAY (Ingay ng mga hayop;
iba’t ibang kaguluhan) Wala siyang
kasalanan! Wala siyang kasalanan! (Crescendo ng mga ingay
ng hayop at lahat) SINUKUAN: Magsitigil kayo! (Mapapatda ang
lahat. Magkakaroon ng bahagyang
katahimikan) Tawagin si Lamok
ngayon din! TAGAPAGSALAYSAY At aandap-andap ang
puso’t loob, Tinawag ng lahat ang
kuhilang lamok. (Ingay ng lamok bilang
background) Samantala, samantala,
habang nagugulumihanan Sinuyo ni Maria ang
ibong nagdaramdam Habang ang ibang hayop
nagbubulungan Natatakot man o
nababaghan. LAMOK: Sino ang sa aki’y nagpatawag? Narito na ako, sabihin
agad! (Katahimikan) SINUKUAN: (Lalapit kay Lamok) Bakit ika’y
palipad-lipad, Ang itak walang tigil,
iwinawasiwas. Dahil diyan, si
Alitaptap, Nagdala ng apoy para
makaiwas, Na ikinatakot ni Pagong Na sa bahay niya’y
nagsunong; At naging sanhi naman ng
pagkasindak Ni Palakang
komokak-kokak Kaya naman si Kabayo Natakot nang husto Dumamba nang dumamba Lahat sa lupa’y sumalya Natapakan tuloy ang
pugad ni Martines Na ngayo’y nagluluksa’t
nagtitis Sa
mga itlog na nabasag Sa pugad na
nawasak. LAMOK: Wala po akong kasalanan, mahal na
Diwata. TAGASALAYSAY: (Iba’t ibang damdamin at
tono) Wala siyang kasalanan? Wala siyang kasalanan. Wala raw siyang
kasalanan! Wala nga bang kasalanan? LAMOK: Hinahanap ko lang po si Alimango… SINUKUAN: At bakit kailangang magwasiwas ka ng
itak Habang siya’y hinahanap? LAMOK: Kailangan ko pong maghiganti, Mahal
na Diwata. Sinipit niya ako, May sugat hanggang
ngayon ang mga paa ko! Nangako ako paggaling ng
paa ko Hahanapin ko siya sa
lahat ng sulok, Sa lahat ng butas at
tagong pook. Gaganti ako! Gaganti ako! (Magwawala) TAGASALAYSAY Nagwala si Lamok! Umikot-ikot,
uminog-inog, Dumadagit, umiilanglang, Hinahalibas ang lahat Ng maliit niyang itak! (Hinalihaw ni Lamok ang
gulok sa bawat paglapit sa mga tauhan sa tanghalan. Kumokak ang palaka, umigik ang martines,
dumamba at humalinghing ang
kabayo, etc.) (Koryograpikong galaw at
kilos ng lahat ng tauhan habang palakas nang palakas ang ingay
sa kresendong paraan) SINUKUAN: Tumahimik kayo! (Itinaas ng diwata ang kamay at pinatiwasay
ang lahat) (Katahimikan) Lamok, masyado kang
marahas! Sinira mo ang kapayapaan
at katahimikan ng aking kaharian. Alam mong ang karahasan
ay nagbubunga ng karahasan At walang hangad ang
kahariang ito kundi Kapayapaan at kaayusan. Dahil sa dulot mong
kaguluhan, Pitong araw sa piitan. Ikaw din ay
pinagbabawalan Magdala ng gulok o itak
kailanman. Ikaw naman, Martines,
upang maapula Alinmang disgrasya sa
pugad at inakay, Bawal nang magpugad o
mangitlog Sa lupang malalakad o
maaabot ng hayop. TAGASALAYSAY: Kaya pala ngayon, kaya
pala ngayon, Lahat ng ibon, lahat ng
ibon, Sa mga punongkahoy na tumatahan, Doon na, doon na,
nananahan. May pugad at itlog Sa mga duklay at sanga; May awit ng pag-ibig Sa mga dahon pumapaswit Ng kanilang pag-ibig. SINUKUAN: At di ba… TAGASALAYSAY: Palaka’y kumukokak pa
rin Kung tag-ulan at
mahalumigmig; Lumiligid pa rin ang
alitaptap Taglay ang apoy na
nakabibihag; Kaya rin ang pagong
lakad-sunong Inililigtas ang bahay
niya sa linggatong. SINUKUAN: At si Lamok? Ano nangyayari kay Lamok? TAGASALAYSAY: Ulo’y kay tigas, sadyang
marahas! Patuloy na itak,
iwinawasiwas. Alimango’y hinahanap sa
lahat ng butas Maging sa tenga nati’y
pabulung-bulong, NAKABABANAS! (Tunog ng lamok) A, si Lamok, anong
ingay, anong ingay! Akala’y naroon sa butas Ang alimangong pangahas! (Tunog ng lamok) KORO: ZZZZZZZZZZZZZZZZZZZZZZZ wakas |
||